Sosyal Güvenlik Uzmanı Ahmet ÜNLÜ, fon soruşturması kapsamında koltuğunu kaybeden bürokratları masaya yatırdı.
Ünlü'nün, 'bürokraside düşmeye görün' başlıklı yazısı özetle şöyle:
"Bürokraside makam sahibiyseniz etrafınız kalabalıktır. Her sözünüz alkışlanır, her kararınız isabetli bulunur, her davranışınız bir yöneticilik örneği olarak gösterilir. Ancak bir gün koltuğunuzu kaybetmeye görün! Dün kapınızda bekleyenler bugün arkanızdan konuşmaya, dün sizi övgülere boğanlar bugün günahlarınızı tek tek sıralamaya başlar. Üstelik en ağır eleştiriler de çoğu zaman sizi en fazla övenlerden gelir.
Kamu yönetiminde sıkça karşılaşılan, ancak üzerinde yeterince durulmayan bir insan manzarası vardır: Makam yükseldikçe dostlar çoğalır, makam kaybedilince gerçek dostların sayısı ortaya çıkar.
Bir kamu yöneticisi güçlü bir makamdaysa etrafında olağanüstü bir hareketlilik yaşanır. Telefonları susmaz, ziyaretçileri eksik olmaz, söyledikleri dikkatle dinlenir.
Hatta bazıları yöneticinin yaptığı her işi öylesine över ki insan, bu kadar kusursuz bir kişinin kamu yönetimine nasıl nasip olduğunu düşünmeden edemez. Ancak görevden alınma haberi geldiğinde manzara bir anda değişir.
Telefonlar susar, ziyaretçiler kaybolur, dün kendisine ulaşabilmek için aracı arayanlar bugün telefonuna çıkmamaya başlar. Daha da ilginci, dün aynı yöneticinin her kararını savunanlar bugün o kararların ne kadar yanlış olduğunu anlatmak için adeta yarışa girerler.
Makamdayken evliya, görevden alınınca günahkâr!
Bürokrasinin en dikkat çekici çelişkilerinden biri budur.
Bir yönetici görevdeyken yapılan eleştirilere tahammül edemeyenler, o yönetici görevden alındığında birdenbire eleştirmen kesilirler.
Dün, "Sayın Bakanımızın, Sayın Başkanımızın, Sayın Genel Müdürümüzün talimatları çok isabetli" diyenler bugün aynı kararların ne kadar yanlış olduğunu uzun uzun anlatmaya başlar.
Üstelik dün görmedikleri usulsüzlükleri bugün bütün ayrıntılarıyla hatırlarlar.
Dün sessiz kaldıkları haksızlıkları bugün büyük bir cesaretle dile getirirler.
Dün alkışladıkları uygulamaları bugün yerden yere vururlar.
İnsanın aklına ister istemez şu soru gelir: Madem bu kadar yanlış biliyordunuz, yöneticiniz görevdeyken neden tek kelime etmediniz? Yoksa yanlışları görmek için yöneticinin görevden alınmasını mı beklemek gerekiyordu?
Demek ki bazı bürokratların gözleri de makama göre çalışıyor. Yönetici güçlü olduğunda görmüyor, güç kaybedince birdenbire açılıyor!
Dün kapısında bekleyenler bugün eleştiri kuyruğunda!
Bir yöneticinin makamdayken etrafında bulunan insanların tamamını gerçek dost veya samimi çalışma arkadaşı sanması büyük bir yanılgıdır. Çünkü bazıları kişiye değil, makamın sağladığı imkânlara yakınlık duyar.
Makamın gücü devam ettiği sürece sadakat de devam eder. Ancak makam elden gidince sadakatin de süresi dolar.
Dün görüşebilmek için günlerce bekleyenler, bugün aynı kişinin telefonunu açmaya bile gerek görmez.
Dün birlikte fotoğraf çektirmek için yarışanlar, bugün eski fotoğraflarını sosyal medya hesaplarından kaldırmaya başlar.
Dün makam odasında saatlerce bekleyenler, bugün yeni atanan yöneticinin kapısında sıraya girer. Çünkü bazıları için sadakat kişiye, ilkeye veya kuruma değil; makam koltuğuna gösterilir. Koltuk değiştiğinde sadakatin adresi de değişir.
Hatta öyleleri vardır ki dün eski yöneticinin en yakınında bulunurken bugün yeni yöneticiye eski yöneticinin bütün yanlışlarını anlatmayı kendilerine görev edinirler.
Ama nedense aynı yanlışlar yapılırken sesleri çıkmamıştır.
Asıl Tehlike: Yanlışları bildikleri hâlde susmaları!
Bu davranışın yalnızca ahlaki değil, kamu yönetimi açısından ciddi sonuçları vardır.
Bir kamu yöneticisinin yanlış yaptığını bilenlerin, sırf makamını korumak veya kişisel menfaat sağlamak için susması, kurumsal denetim ve hesap verebilirlik bakımından önemli bir sorundur. Çünkü kamu görevlilerinin görevi kişileri değil, hukuku ve kamu yararını korumaktır.
Eğer bir bürokrat, amirinin hukuka aykırı işlemlerini bildiği hâlde gerekli girişimlerde bulunmuyorsa, daha sonra yalnızca görevden alınan yöneticiyi suçlaması kendi sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.
Elbette her kamu görevlisinden her durumda açıkça karşı çıkması beklenemez. Özellikle görevden alınma, sürgün veya kariyerinin engellenmesi korkusu yaşayan çalışanların durumunu da dikkate almak gerekir. Ancak hukuka aykırı işlemleri önleme yetkisine ve sorumluluğuna sahip yöneticilerin, yalnızca makamlarını korumak amacıyla sessiz kalmaları kabul edilemez.
Asıl sorgulanması gereken noktalardan biri de budur.
Dün yanlışlara ortak olanların bugün yalnızca yanlışları anlatması yetmez. O yanlışlar yaşanırken neden sustuklarını da açıklamaları gerekir.
Bürokratik sadakatin son kullanma tarihi var mıdır?
Bazı bürokratların sadakat anlayışına bakıldığında insanın aklına ilginç bir soru geliyor: Acaba bürokraside sadakatin de son kullanma tarihi mi var?
Anlaşılan bazıları için bu tarih, Resmî Gazete'de görevden alma kararının yayımlandığı gün sona eriyor!
Dün "Sayın Bakanımızın emrindeyiz" diyenler, ertesi gün "Zaten biz de yapılanlardan rahatsızdık" demeye başlıyor.
Dün "Sayın Başkanımız çok başarılı" diyenlerin, bugün "Aslında kurum uzun süredir iyi yönetilmiyordu" açıklaması yapması da şaşırtıcı olmuyor.
Peki, kurum iyi yönetilmiyorsa siz o kurumda hangi görevi yapıyordunuz?
Yönetimin başarısında pay sahibi olmak isteyenler, başarısızlığında neden bütün sorumluluğu görevden alınan kişiye bırakıyor?
Başarıda herkes ortak, başarısızlıkta herkes masum!
Böyle bir yönetim anlayışında kurumsal sorumluluğun sağlıklı işlemesini beklemek mümkün değildir.
Yeni gelen yöneticiye ilk koşanlar genellikle eskisini en çok övenlerdir
Bürokraside görev değişikliklerinin ardından yaşanan bir başka manzara da yeni yöneticiye gösterilen aşırı ilgidir.
Daha dün eski yöneticinin yanında bulunan bazı kişiler, yeni yönetici göreve başladığında ilk tebrik ziyaretini gerçekleştirmek için yarışır.
Elbette yeni yöneticiye hayırlı olsun demek ve onunla uyum içinde çalışmak doğal ve gereklidir. Ancak mesele bununla sınırlı kalmazsa sorun başlar.
Yeni yöneticiye kendisini kabul ettirmek için eski yöneticinin bütün hatalarını anlatmaya başlayanlar olabilir.
Üstelik bunların arasında eski yöneticinin en yakınında çalışanların bulunması da şaşırtıcı değildir.
Burada yeni yöneticilere de önemli görev düşmektedir.
Eski yöneticisini kötüleyerek güven kazanmaya çalışan birinin, yarın aynı davranışı kendisine karşı göstermeyeceğinin garantisi yoktur.
Bu nedenle yeni yöneticiler, kişisel sadakat gösterilerinden çok çalışanların mesleki yeterliliğine, dürüstlüğüne ve kurumsal başarısına önem vermelidir. Çünkü başkalarının arkasından konuşarak makam kazanmaya çalışanların en büyük sermayesi çoğu zaman bilgi değil, değişen güç dengelerine uyum sağlama becerisidir."
