BDDK eski Başkanı Mehmet Ali Akben'in cevaplaması gereken sorular var
Türkiye Sigorta ve Türkiye Hayat Emeklilik'in eski Genel Müdürü Taha Çakmak, fon soruşturması kapsamında tutuklandı. Hakkındaki iddialar son derece ağır.
Türkiye Sigorta'nın kaynaklarını Tera fonlarına yönlendirmek karşılığında 1 milyon dolar rüşvet aldığı ve Tera yöneticilerinden özellikle Grainturk Holding hissesi satın almalarını istediği öne sürülüyor.
Peki neden özellikle Grainturk? Çünkü bu şirketin yönetim kurulunda oldukça dikkat çekici bir isim var: Eski BDDK Başkanı Mehmet Ali Akben'in oğlu Ahmet Emir Akben.
Üstelik sıradan bir yönetim kurulu üyesi değil. Şirketin Denetim Komitesi ve Riskin Erken Saptanması Komitesi Başkanı!
Daha da ilginci, tutuklanan Taha Çakmak da Mehmet Ali Akben'in BDDK Başkanlığı dönemindeki yardımcısı.
Tesadüfler burada bitmiyor!
Tera Yatırım Bankası'nın kuruluş ve faaliyet izinleri de Mehmet Ali Akben'in BDDK Başkanlığı döneminde verilmiş.
Bir tarafta BDDK eski Başkanı, diğer tarafta oğlu, bir başka tarafta eski başkan yardımcısı ve hepsinin yollarının kesiştiği Tera ile Grainturk!
Elbette bu ilişkiler tek başına suçun veya usulsüzlüğün kanıtı değildir. Ancak kamuoyunun cevap bekleyen soruları var.
Sayın Akben, banka izinlerini veren kurumun başında kim vardı?
Mehmet Ali Akben, yaptığı açıklamada oğlunun 2022 yılında Grainturk yönetimine girdiği sırada Tera Yatırım Bankası'nın henüz bulunmadığını belirtiyor. Ancak BDDK kayıtları başka bir gerçeği ortaya koyuyor.
Tera Yatırım Bankası'na 27 Ekim 2021 tarihinde, 9890 sayılı kararla kuruluş izni verilmiş. Banka Temmuz 2022'de ticaret siciline tescil edilmiş. 7 Nisan 2023'te ise faaliyet iznini almış.
Her iki iznin verildiği tarihte de BDDK Başkanı Mehmet Ali Akben.
Sayın Akben, 2022 yılında bankanın henüz faaliyete geçmemiş olması, 2021 yılında sizin başkanlığınızdaki BDDK tarafından kuruluş izni verildiği gerçeğini değiştiriyor mu?
Daha önemlisi, gazeteci İsmail Saymaz'a yakın çevreniz aracılığıyla ilettiğiniz ilk açıklamada banka izni için Bakanlık ve Merkez Bankası onayından söz ettiğiniz aktarılıyor.
Oysa 5411 sayılı Bankacılık Kanunu'nun 6. maddesi uyarınca kuruluş izni verme yetkisi BDDK'ya ait.
Yaklaşık sekiz yıl BDDK Başkanlığı yapan bir isim, bankalara hangi kurumun kuruluş izni verdiğini bilmez mi?
Yoksa bu açıklamayla sorumluluğun başka kurumlarda da bulunduğu izlenimi mi oluşturulmak istendi?
Üstelik sonraki yazılı açıklamanızda Bakanlık ve Merkez Bankası vurgusu bulunmuyor.
İki açıklama arasındaki bu değişikliğin sebebi nedir?
İzinlerin mevzuata uygun verildiğini söylüyorsunuz. Bunun aksini gösteren somut bir tespit ortaya konmuş değil. Ancak kamuoyunun sorusu yalnızca işlemlerin şeklen mevzuata uygunluğu değil.
Tera Yatırım Bankası'na izin verilirken kurucuların mali yeterlilikleri, geçmiş faaliyetleri ve ortaklık ilişkileri hangi incelemelere tabi tutuldu? Bu değerlendirmeler kamuoyuna açıklanabilir mi?
Oğlunuzun hızlı kariyer yükselişinin sırrı ne?
Gelelim Ahmet Emir Akben'e.
2017 yılında hukuk fakültesinden mezun oluyor. 2019 yılında VakıfBank'ın New York Şubesi'nde çalışmaya başlıyor.
O tarihte babası BDDK Başkanı!
2022 yılında, henüz 28 yaşındayken Grainturk Holding'in bağımsız yönetim kurulu üyeliğine seçiliyor. Denetim ve risk komitelerinin başkanlığını üstleniyor.
Bu görevlerin her biri önemli sorumluluklar gerektiriyor.
Sayın Akben, oğlunuz VakıfBank New York Şubesi'ne hangi objektif kriterlerle alındı? İşe alımda başka adaylar değerlendirildi mi? Sizin bu konuda hiçbir etkiniz oldu mu?
Grainturk yönetimi, henüz birkaç yıllık mesleki tecrübesi bulunan oğlunuzu hangi finansal denetim ve risk yönetimi yetkinlikleri nedeniyle tercih etti?
Elbette bir kişinin babasının BDDK Başkanı olması, o kişinin kariyer yapmasına engel değildir. Ancak bu tür atamalarda liyakat ve çıkar çatışması ihtimallerine ilişkin soruların cevaplanması gerekir.
Burada asıl üzerinde durulması gereken soru ise daha başka: Taha Çakmak'ın, Tera yöneticilerinden neden özellikle oğlunuzun yönetiminde bulunduğu Grainturk'ün hisselerini almalarını istediği iddia ediliyor? Bu tercihin gerekçesi neydi?
Grainturk'ün iştiraki Özova Tarım ile Tera Yatırım Holding arasında Ekim 2025'te imzalandığı ve sonradan iptal edildiği açıklanan anlaşmadan oğlunuzun haberi var mıydı? Bu anlaşma şirketin denetim ve risk komitelerinde değerlendirildi mi?
Bu soruların muhatabı yalnızca Akben ailesi değil, Grainturk ve Tera yöneticileridir.
BDDK Başkanlığından banka genel müdürlüğüne!
Mehmet Ali Akben, 15 Mayıs 2023'te BDDK Başkanlığından ayrılıyor.
31 Ekim 2023'te ise Vakıf Katılım Genel Müdürü oluyor.
Aradan yalnızca beş buçuk ay geçmiş.
5411 sayılı Kanun'un 86. maddesi, eski BDDK başkan ve üyelerinin iki yıl boyunca denetledikleri sektördeki özel kuruluşlarda görev almasını yasaklıyor.
Vakıf Katılım'ın kamu bankası niteliği nedeniyle bu hükmün doğrudan ihlal edildiğini söylemek mümkün değil. Ancak hukuki yasak kadar kamu yönetimi etiği de önemlidir.
Sayın Akben, yıllarca bankaları denetleyen kurumun başında bulunduktan yalnızca beş buçuk ay sonra aynı sektörün bir bankasına genel müdür olarak geçmenizde herhangi bir çıkar çatışması değerlendirmesi yapıldı mı?
Bu geçişin kurumsal bağımsızlık ve denetim etiği bakımından nasıl değerlendirildiğini kamuoyuyla paylaşır mısınız?
Tesadüf açıklaması yeterli mi?
Mehmet Ali Akben, kendisinin ve ailesinin soruşturmaya konu fon ve hisselerde alım satım yapmadığını, herhangi bir menfaat elde etmediğini ve olaylarla ilgilerinin bulunmadığını açıklıyor.
Bu savunma elbette dikkate alınmalıdır. Ancak bir kişinin fonlardan hisse almamış olması, kamuoyunun sorguladığı kurumsal ilişkilerin tamamını tek başına açıklamıyor.
Ortada dört ayrı başlık var:
-
Tera Yatırım Bankası'na Akben'in BDDK Başkanlığı döneminde verilen izinler.
-
Eski yardımcısı Taha Çakmak'ın tutuklanması ve hakkındaki ciddi iddialar.
-
Oğlu Ahmet Emir Akben'in Grainturk'teki yönetim ve denetim görevleri.
-
Tera ile Grainturk arasındaki işlemler ve yatırım ilişkileri.
Sayın Akben, bütün bunların birbirinden tamamen bağımsız olduğunu söylüyorsunuz. Peki bu ilişkilerin somut kayıtlarla ve belgelerle incelenmesine destek vermeye hazır mısınız?
Grainturk, Tera ve Türkiye Sigorta arasındaki işlemlerin; karar süreçlerinin, para hareketlerinin ve olası çıkar çatışmalarının bağımsız biçimde araştırılması kamuoyundaki kuşkuları gidermenin en etkili yolu olacaktır.
Hiç kimse yalnızca tanışıklıkları veya akrabalık bağları nedeniyle suçlanamaz. Ama önemli kamu görevleri üstlenmiş kişilerin, bu ilişkiler üzerinden doğan makul sorulara açıklık getirmesi de beklenir.
Bu kadar önemli görev, bu kadar dikkat çekici ilişki ve bu kadar ciddi iddia aynı dosyanın çevresinde buluşuyorsa, yalnızca tesadüflere sığınmak kamuoyunu tatmin etmeye yetmez. Çünkü bazen asıl mesele tesadüflerin çokluğu değil, o tesadüfleri açıklayacak belgelerin neden ortaya konulmadığıdır.
Şimdi söz Mehmet Ali Akben'de: Bu soruların hangisine somut belgelerle cevap verecek? Merakla bekliyoruz. Şuan tutuklu bulunan Taha Çakmak'ın vereceği ifadeler birçok düğümü çözecektir. Unutmayalım ki kendisi yananlar başkalarını da yakmaya meyilli olurlar.
