Memurlar ile hak sahiplerinin aylık ödenme sisteminde 5434 ve 5510 sayılı kanuna tabi olanlar için farklılıklar bulunmaktadır.
5434 sayılı Kanuna tabi olanların emekli veya hak sahipleri için aylık ödenmesi sistemi devam etmektedir. Ancak, 5434 sayılı Kanuna tabi olmakla birlikte 2008 yılı Ekim ayından sonra emekli veya hak sahipliği aylığı bağlanması durumunda bu kez 5434 sayılı Kanunda yer alan kurallar yerine 5510 sayılı Kanuna tabi kurallar uygulanmaktadır.
5434 sayılı Kanun kurallarının uygulanmasında 5434 sayılı Kanunun 122 nci madde hükmü ve bu maddeye esas Sosyal Güvenlik Kurumu (Emekli Sandığı) uygulamaları esas alınmaktadır.
Sosyal Güvenlik Kurumu (Emekli Sandığı) uygulamalarında, maddede her ne kadar peşin olarak ödenen aylıkların geri alınmayacağı belirtilmişse de, üç aylığını peşin olarak almış olan bir emekli vefat ederse, vefat ettiği aya kadar olan tutar hariç, kalan tutar hak sahiplerinden istenmektedir.
Yani, Mart, Nisan, Mayıs aylığını Mart ayında üç aylık olarak peşin almış bir emekli Mart ayında vefat ederse Nisan ve Mayıs aylık tutarları, Nisan ayında vefat ederse Mayıs aylık tutarı hak sahiplerinden istenmektedir.
Ancak, bu şekildeki uygulamayı Danıştay iptal etmiştir. Bu şekilde olup da borç çıkarılanların Danıştay kararını emsal göstererek Sosyal Güvenlik Kurumuna müracaat etmesini tavsiye edebiliriz. (Danıştay 11 inci Dairesi Esas No. 2001-5443, Karar numarası 2014-309)
2008 yılında 5510 sayılı Kanunla emekli veya hak sahiplerine ödenecek olan aylıklarda 3 aylık ödeme sisteminden vazgeçilmiştir.
Sonuç olarak, Sosyal Güvenlik Kurumu işlemlerinde 2008 yılı Ekim ayından önce bağlanmış olan aylıklarda 3 aylık sistemi devam etmekte, bu tarihten sonra bağlanmış olan aylıklarda 3 aylık sistemi bulunmamakta, her ay aylık tutarları ödenmektedir.
Aylık tutarlarının geri istenilmesi işleminin sadece emeklinin vefatındaki işlemlerle sınırlı olacağını, hak sahipliği aylığı alanların vefatı halinde uygulanamayacağını değerlendirmekteyiz. Yani, Mart, Nisan, Mayıs ayları olarak 3 aylık dul aylığını peşin almış olan birinin Mart ayı içerisinde vefatı halinde Nisan, Mayıs ayları SGK tarafından geri istenmemesi gerektiğini belirtebiliriz.
