İstanbul merkezli düzenlenen "Şeker soruşturması" devlet tarafından belirlenen kotayı aşarak nişasta bazlı şeker (NBŞ) üretip yurt içine süren firmaların milyarlarca liralık vurgun yaptığını ortaya koydu. 8 ilde 25 şirketi kapsayan "Şeker soruşturmasının" detayları ortaya çıktı. Soruşturma, Tarım ve Orman Bakanlığı Şeker Dairesi Başkanlığı ve Vergi Denetim Kurulu’nca hazırlanan raporların İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı’na gönderilmesiyle başladı.
Yeni Şafak Gazetesi'nin haberine göre, 2022, 2023 ve 2024 yıllarında yapılan incelemeleri kapsayan raporlarda, NBŞ sektöründe faaliyet gösteren bazı firmaların, kota ve sınırlamaları ihlal ederek iç piyasaya satılmaması gereken nişasta bazlı şeker niteliğindeki ürünleri piyasaya sürdükleri belirtildi. Bazı ürünlerin gerçek mahiyetinin ise 'maltodekstrin', 'glikoz', 'nişasta', 'fruktoz' ve benzeri adlarla faturalandırılarak gizlendiği yönünde tespit ve değerlendirmelere yer verildi.
KAÇAK NBŞ TEZGAHI
Soruşturmada adı geçen firmaların usulsüzlükleri ile konuya ilişkin yapılan ihbarlara da raporlarda yer verildi. Rapora göre denetimde Sakarya’da faaliyet gösteren bir firmanın yasal zorunluluğa rağmen bildirimde bulunmadan 2,5 yıldır NBŞ üretimi yaptığı belirlendi. Ayrıca lisanslı bir depoda ele geçirilen mısırların, yöneticilerin inkarına rağmen şirkete ait olduğu tespit edildi.
İHBAR MEKTUBUYLA ÇARKI ANLATTI
Listede bulunan bir başka firma ile ilgili ihbar da kaçak NBŞ çarkını ortaya koydu. Rapora giren ihbarda, “Firmanın kayıt dışı olarak ürettiği glikozları (şerbetleri) faturasız olarak Türkiye geneline pazarladığı, yapılan söz konusu kayıt dışı satışlara ilişkin olarak, elden nakit tahsilat yaptığı, bu yolla hatırı sayılı tutarda vergi kayıp ve kaçağına neden olduğu” belirtildi.
16 BAYİİ PAZARLIYOR
İhbarda bu şirketin ürettiği malların isimleri tek tek verilen 16 bayii tarafından satıldığı, ürünler için nişasta ve un faturası düzenlendiğini anlatıldı. Daha önce bu firmada çalıştığını beyan eden ihbarcı, “Çalıştığım dönemde günlük 400-450 ton glikoz üretilip kayıt dışı olarak satılıyordu. Tahsil edilen paralar kurulan bir vakfa yapılan bağış gibi gösterilerek sisteme sokuluyordu” dedi.
FİYATLARI ORTAK BELİRLİYORLAR
Raporda açıklamalarına yer verilen bir başka sektör temsilcisi Ö.G.G. de, soruşturmada adı geçen bir firmanın ürettiği kayıt dışı NBŞ’yi, şekerli gıdalar üreten ünlü firmalara sattığını vurguladı. Ayrıca şeker fabrikası kuran başka bir firmanın da yurt içine kayıt dışı olarak sattığı glikoza şeker faturası kestiğini aktardı. Ö.G.G. Soruşturmada adları geçen 4 firmanın, belli sürelerle toplanıp glikozu aynı fiyattan satma konusunda anlaştıklarını iddia etti. Operasyon kapsamında adı geçen ve ana aktörlerden birisi de bir diğer şirketle ilgili de detaylar dosyaya girdi. Raporda yer alan ihbarda bu şirketin de çiftçilerden faturasız mal alıp kayıt dışı silolarda depoladığı, ardında da glikoz üretip teneke ve tankerlerle kayıt dışı olarak sattığı ifade edildi. Soruşturma kapsamında yapılan incelemelerde mamul üreticisi bazı şirketlerin, lokum, kürek helva, kurabiye ve reçel gibi ürünlerinde nişasta bazlı şeker kullandığı ancak paketlerde yer alan içindekiler bölümünde bu ürünü beyan etmediği belirlendi.
8 İLDE OPERASYON DÜZENLENDİ
Dosyaya giren bilgiler doğrultusunda operasyon için düğmeye basıldı. İstanbul merkezli olarak Kocaeli, Sakarya, Ankara, Konya, İzmir, Gaziantep ve Adana’da kayıt dışı veya kota fazlası NBŞ üreten, kullanan ve toptancılığını yapan 25 şirkette arama ve el koyma işlemi yapıldı. Bu şirketlerin yöneticisi konumundaki 47 şüphelinin ifadesi alınarak serbest bırakıldı. Milyarlarca liralık vurguna ilişkin soruşturmanın ifadeler doğrultusunda genişleyebileceği belirtiliyor.
Düzmece faturayla piyasaya sürülüyor
Soruşturma dosyasına giren Vergi Denetim Kurulu raporunda, nişasta bazlı şekerin nasıl kayıt dışı üretilip satıldığı şu örnek bir zincirle anlatıldı: "…. adlı firma kayıt dışı olarak üretip NBŞ’yi toptancıya sattı. Ancak faturada NBŞ yerine maltodekstrin maddesi satılmış gibi gösterildi. Toptancı firma ise aldığı ürünü şekerleme üreten firmaya sattı ama yine ürün ‘maltodekstrin’ olarak fatura edildi. Yine aynı şekilde soruşturmada tüketiciyle buluşan nihai üründe kayıt dışı NBŞ kullanan firmanın bunu Maltodekstrin olarak fatura ettirdiği belirlendi.